Cursussen

Computationele literatuurwetenschap

Naam cursus

Computationele literatuurwetenschap

Universiteit

Punten/Credits

10

Cursusdatum

semester 1 (2014 - 2015)

Inschrijfdatum

- 15/08/2014

Locatie

UvA

Naam docent

Prof. Karina van Dalen-Oskam (Huygens/UvA), Prof. Els Stronks, e.a.

E-mail contactpersoon

Doel van de cursus

  • inzicht verwerven in de actuele computationele literatuurwetenschap en haar mogelijkheden voor onderzoek naar literatuur.
  • leren welke IT technieken aan de basis liggen van distant reading.
  • praktische vaardigheden opdoen, en leren vakdiscussies over dit onderwerp begrijpen en beoordelen.
  • leren verkennen van de mogelijkheden van distant reading in een eigen onderzoekscasus.

Uitgebreide omschrijving

De computer wordt door wetenschappers meer en meer ingezet om teksten te lezen. Dat computerondersteund lezen (distant reading) gaat er heel anders aan toe dan traditioneel lezen met het blote oog (close reading), en is daar een nuttige aanvulling op. Letterkundigen, maar ook historici zoeken nu in veel grotere hoeveelheden teksten naar patronen, stijlen en betekenislagen die met close reading onzichtbaar bleven. Ze genereren daarmee nieuwe interpretaties en hypothesen, of werpen nieuwe vraagstukken op die met traditionele middelen niet te onderzoeken leken.

In deze cursus leer je welke IT technieken aan de basis liggen van distant reading. Hoe moet je teksten digitaliseren en analyseren om zo te kunnen lezen? Je doet praktische vaardigheden op, en leert vakdiscussies over dit onderwerp begrijpen en beoordelen. Ook leer je de mogelijkheden van dat distant reading te verkennen in een eigen onderzoekscasus. Welke anonieme teksten kunnen nu eindelijk aan bepaalde auteurs toegeschreven worden, welke onderwerpen blijken in bepaalde teksten angstvallig te worden vermeden, hoe kunnen we nieuwe inzichten over maatschappelijke en culturele ontwikkelingen met deze nieuwe methoden aan teksten onttrekken?

De colleges combineren steeds kennisvergaring over methoden en mogelijkheden van de computationele literatuurwetenschap met het hands-on leren werken met computationele tools. Methodologische problematiek wordt geïntroduceerd en besproken aan de hand van Informatiewetenschappelijke literatuur. Studenten krijgen zo inzicht in meerwaarden en problemen die data dan wel rule driven computationele analyses met zich meebrengen. Recente publicaties op het gebied van de computationele literatuurwetenschap en voorbeelden van gedigitaliseerde tekstcorpora worden geanalyseerd om te zien welke waarde computationele methoden en digitale infrastructuren voor de literatuurwetenschap hebben.

In het eerste deel van de cursus werken de studenten aan een pilot casus, waarin zij in al aangereikte gedigitaliseerde teksten met een al geselecteerde tools een onderzoek uitvoeren. In het tweede deel van de cursus wordt een eigen onderzoekscasus uitgewerkt (al dan niet in vervolg op de pilot casus in het eerste gedeelte).

 

Onderwerpen

  • De betekenis van computationele literatuurwetenschap voor onderzoek in de humaniora
  • Tekstbewerking: codering en retrieval
  • Tekstexploratie: methoden en technieken voor stijlonderzoek, auteursherkenning en tekst mining in grote tekstcorpora
  • Textual Scholarship: modelleren van data voor specifieke onderzoeksvragen en digitale tekstedities

Examen informatie

Gespreide toetsing:

In het eerste deel van de cursus: schriftelijk tentamen en onderzoeksverslag.

In het tweede deel van de cursus: mondelinge presentatie en schriftelijk verslag.

Toelichting:

  • In het eerste deel vindt een tweevoudige, gespreide toetsing plaats. De student neemt deel aan een centraal slottentamen dat de verworven kennis en inzichten over methodische aspecten van de computationele literatuurwetenschap toetst. Daarnaast schrijft de student een onderzoeksverslag over zijn pilot casus, waarin stap voor stap de toegepaste tools en de resultaten aan de orde komen. Dit verslag wordt afgesloten met een reflectie over het resultaat en een beschrijving van een mogelijk vervolgonderzoek.
  • In het tweede deel van de cursus vindt een tweevoudige, gespreide toetsing plaats. De student presenteert tijdens de cursus een overzicht van aanpak, vorderingen en problemen van zijn casus en leidt de discussie daarover. Aan het slot van de cursus levert hij een schriftelijk verslag over de onderzoekcasus, waarin stap voor stap het onderzoeksproces beschreven wordt, inclusief een evaluatie van de resultaten. Dit verslag besluit met een reflectie op de cursus als geheel.

Boeken/Literatuur

Studenten krijgen leesstof in digitale vorm toegestuurd.

Voorwaarden

Technieken en software die hands-on gebruikt worden

  • XML / XSLT (text encoding and text analysis)
  • AntConc (exploreren van grote hoeveelheden teksten in een gebruiksvriendelijke interface)
  • Reguliere expressies (het bevragen van grote hoeveelheden teksten vanaf de command line)
  • Stylo-script en R (stijlonderzoek, auteursherkenning)
  • Gephi (modelleren, visualiseren)
  • Topic modeling en andere visualisaties van teksten (exploreren van grote hoeveelheden tekstdata)

Werkvormen

Werkcollege

 

Data

Vrijdagmiddag van 14.15 tot 17 u.

 

Studielast

  • Contacturen: 4 uur per week, inclusief spreekuren
  • College: 3 x 14 u.= 42 u
  • Toetsing: 3 uur
  • Voorbereiding toetsing: 2 x 24 u = 48 u
  • Voorbereiding colleges: 8 x 14 u.= 112 u
  • Overig: ervaring opdoen met werken met software tools = 70 u

Kosten

Aan de verplichte literatuur uit de reader zijn geen kosten verbonden. Studenten zullen vrijblijvend advies krijgen voor aanschaf handboeken.

Back
nederlandsnl