NED26-27 Historische letterkunde toen en nu

Het uitgangspunt voor de cursus Historische letterkunde in het onderwijs is de kennis die een docent Nederlands of een Neerlandicus nodig heeft om goed literatuuronderwijs in de historische letterkunde te verzorgen. Bij Ma-studenten bestaat de behoefte aan handvatten voor het selecteren en toegankelijk maken van historisch letterkundige werken én aan een inhoudelijke cursus over de vakinhoud: verdieping van de kennis van de primaire literatuur, verbreding van de belezenheid.

De cursus Historische letterkunde is gericht op repertoirekennis. Er gaan veel primaire teksten gelezen en bestudeerd worden, zodat de Ma-studenten hun belezenheid kunnen vergroten. We stellen daarnaast de vraag naar de rol van historische letterkunde in de hedendaagse samenleving, in het bijzonder in het onderwijs op de Nederlandse middelbare scholen. Daartoe maken we assessments van best practices, zoals het handboek Didactiek Nederlands, de website Literatuurgeschiedenis.org, en het onderzoeksrapport Identiteitsontwikkeling in het voortgezet onderwijs.

De leerdoelen dragen bij aan de eindtermen die landelijk geformuleerd zijn voor educatieve en algemene masters voor het onderdeel Historische Nederlandse Letterkunde.

De eindtermen kunnen worden gekarakteriseerd met de dublin-descriptoren ‘Kennis en inzicht’, ‘Communicatie’, ‘Oordeelsvorming’ en ‘Toepassen kennis en inzicht’. Bij de dublin-descriptoren ‘Kennis en inzicht’ en ‘Oordeelsvorming’ horen bijvoorbeeld het leerdoel ‘kan

historische teksten lezen, analyseren en interpreteren’; bij ‘Communicatie’ past bijvoorbeeld het leerdoel ‘kan de kennis op het gebied van historische letterkunde die hij/zij heeft verworven toepassen bij het maken van een module die kan worden ingezet in het middelbaar onderwijs’.

Het hebben van een duidelijke identiteit kan mensen zowel beperken als versterken. Dit maakt identiteit tot een interessant en complex thema, dat bij uitstek in de (historische) literatuur verbeeld en bediscussieerd wordt. Ook in eerdere perioden uit de geschiedenis ervoeren mensen – net als wij nu – dat ze leefden in een tijd van grote omwentelingen. Die sensatie vond zijn weg naar de literatuur, waarin de discussie over (groeps)identiteiten en zelfbeelden mensen kennelijk hielp om zich staande te houden te midden van de grote veranderingen om hen heen. Zelfbeelden zetten zich vaak af tegen dat van een Ander, soms met desastreuze gevolgen. Dit jaar onderzoekt de cursus ‘Historische letterkunde in het onderwijs’ het idee dat identiteiten in historische teksten niet statisch zijn, maar zich in interactie met anderen of de omgeving kunnen ontwikkelen, dat wil zeggen: ‘poreus’ zijn.

In deze cursus analyseren we hoe middeleeuwse en vroegmoderne Nederlandstalige teksten identiteiten construeren, afbakenen en openstellen. We verbinden bekende en minder bekende literaire werken aan invloedrijke verhaaltradities die mensen hielpen hun identiteiten te verkennen, uit te drukken en vorm te geven. Daarnaast verkennen we methoden om deze historische teksten en tradities te populariseren en didactiseren. In deze vertaalslag naar een publiek van leerlingen zoeken we steeds naar aanknopingspunten in hedendaagse discussies over identiteit en zelfbeelden. Studenten werken zelfstandig en in groepsverband aan verschillende educatieve en populariserende producten, waarbij bestaande leermiddelen zoals Literatuurgeschiedenis.org, LitLab, en Tekst in Context als sjabloon fungeren. Zo leren studenten in deze cursus hoe ze de actualiteit van historische teksten kunnen aanwijzen, onderzoeken en demonstreren.

De cursus Historische letterkunde bevat de volgende educatieve aspecten:

• Studenten breiden hun belezenheid uit met bekende en minder bekende primaire teksten;
• Studenten bestuderen best practices in het populariseren en didactiseren van historische teksten;
• Iedere week wordt een onderwerp vanuit een vakdidactisch perspectief belicht, bijv. het maken van een editie, hertalen, debat, een link leggen met het heden, etc.
• Studenten hebben de mogelijkheid de cursus af te ronden met een eindproject in de vorm van een lessenpakket