NED26-27 Taalbeheersing in de praktijk

Naam cursus

NED26-27 Taalbeheersing in de praktijk

Universiteit

RUG

Punten / credits

5/6 EC

Cursusdatum

semester 1 (2026 - 2027)

Inschrijfdatum

08/06/2026 - 20/09/2026 Maximaal 25 studenten, selectie enkel op basis van ingangseisen.

Locatie

Utrecht (UU)

Naam docent

Dr. Lotte van Poppel (RUG) & Dr. Roosmaryn Pilgram

E-mail cursuscoördinator

Dr. Lotte van Poppel (RUG)

Doel van de cursus

De student

  • is bekend met hedendaagse, theoretische inzichten uit de taalbeheersing, in het bijzonder de argumentatieleer;
  • heeft kennis genomen van verschillende analysemethoden om argumentatie in de praktijk te bestuderen;
  • heeft kennis gemaakt met de rol en effecten van taal en communicatie in het diverse domeinen (o.a. interpersoonlijke interacties, educatieve communicatie en publiekscommunicatie)
  • kan wetenschappelijke en/of maatschappelijke vraagstukken verwerken in een passende onderzoeksopzet;
  • is in staat zelfstandig een onderzoeksproject op te zetten en uit te voeren naar argumentatief taalgebruik context, en hiervan verslag te doen;
  • kan constructief feedback leveren op de opzet en het verslag van dergelijk onderzoek.

Uitgebreide omschrijving

De taalbeheersing is een vakgebied dat zich richt op de studie van taalgebruik. Een centraal doel van het vak Taalbeheersing in de praktijk is dat je inzichten uit de taalbeheersing leert toepassen op een concreet maatschappelijk vraagstuk of probleem. Dit doe je in deze cursus a) vanuit een

interdisciplinaire benadering en b) vanuit de drieslag analyse – evaluatie – advies.

De taalbeheersing benadert vraagstukken doorgaans vanuit verschillende invalshoeken en

onderzoeksdisciplines, waaronder taalwetenschap, communicatiewetenschap en psychologie. In deze cursus leer je dan ook hoe je uit deze diversiteit aan disciplines voor het vraagstuk relevante theoretische inzichten en methodieken kunt selecteren en geïntegreerd kunt toepassen.

In deze cursus werk je de drieslag analyse – evaluatie – advies uit voor één of meerdere genres, media en/of contexten. Met het oog op de adviescomponent uit deze drieslag wordt in deze cursus aandacht besteed aan de wisselwerking tussen theorie en praktijk. Enerzijds staat het populariserende perspectief centraal:

hoe vertaal je inzichten vanuit de taalbeheersing naar concrete, begrijpelijke en toepasbare

adviezen? Anderzijds wordt ook gekeken welke nieuwe theoretische en methodologische

wetenschappelijke inzichten je als taalbeheerser kunt opdoen via praktijkgericht onderzoek.

De precieze themakeuze wisselt per jaar en sluit aan bij de specifieke expertise van de docenten van de deelnemende universiteiten. Hierbij valt te denken aan argumentatie, begrijpelijke taal, stilistiek, mediakeuze, interculturele communicatie en de toepassing van nieuwe digitale genres (webcare, digitaal onderwijs) en de rol van de tekstschrijver bij AI.

In deze cursus maken studenten kennis met de studie van argumentatieve taal en communicatie in de praktijk. Aan de hand van hedendaagse theoretische inzichten uit de argumentatieleer (denk aan o.a.: drogredenonderzoek, argumentatieve stijl, cognitieve en psychologische effecten), bestuderen studenten argumentatief taalgebruik met behulp van verschillende analytische tools. Ze leren om – steeds passend bij de vraag – verschillende analyses uit te voeren om zo een completer beeld te krijgen van de rol en functie van argumentatie in alledaags taalgebruik.

We zullen daartoe argumentatieve discussies binnen een breed scala van contexten onder de loep nemen. Zo bestuderen we argumentatief taalgebruik in (complexe) interpersoonlijke interacties, educatieve settings en overheidscampagnes. Door het scala aan contexten kunnen de theoretische inzichten die in de cursus worden opgedaan direct worden geconcretiseerd en toegepast. Hiermee krijgen studenten een brede basis in argumentatieonderzoek, waarmee zij taal en communicatie in de praktijk kunnen bestuderen.

Gedurende de cursus gaan studenten bovendien aan de slag met een eigen onderzoek:  studenten richten zich daarin op een specifiek (wetenschappelijk en/of maatschappelijk relevant) vraagstuk en onderzoeken dat aan de hand van concrete voorbeelden vanuit argumentatief perspectief. Ze doen verslag van het onderzoek in een individueel eindpaper, waar gedurende de cursus aan gewerkt wordt. Tijdens de cursus krijgen studenten individuele feedback op hun onderzoeksopzet en peer-feedback op paperpresentaties.

Het specifieke doel van de cursus is om studenten te laten reflecteren op de rol en mogelijke effecten van argumentatieve taal en communicatie in context. Studenten worden getraind om argumentatie vanuit verschillende oogpunten te bekijken. Door te werken aan eigen onderzoek leren studenten bovendien wetenschappelijke inzichten te concretiseren en toe te passen op argumentatie in de praktijk.

Educatief perspectief

Hoewel deze cursus niet aangemerkt is met een educatief perspectief, komen er in de cursus ook onderwerpen aan bod die relevant zijn voor de onderwijspraktijk. Ook is argumentatie binnen de educatieve context een van de onderzoeksobjecten. De studenten zullen ook een eigen onderzoek uitvoeren die ze kunnen toespitsen op de onderwijspraktijk.

Ingangseisen / Taalbeheersing

BA Nederlandse Taal en Cultuur, BA Communicatie- en Informatiewetenschappen, BA Taalwetenschap, of vergelijkbare taalgerichte opleiding (bijv. moderne vreemde talen of klassieke talen). Vaardigheden op MA-niveau.

Werkvormen

De cursus bestaat uit werkcolleges (online en on campus), gastlezingen met discussies (online), presentaties (on campus), peer feedback en individuele consulten.

Toetsing

Summatief  70%  eindonderzoek

Formatief 20%     onderzoeksvoorstel

Formatief 10%     peer feedback geven

Voor studenten van de UvA. VU en TiU wordt 6 EC gefaciliteerd. Zij moeten aan extra eisen voldoen bij het schrijven van het eindonderzoek. Dit dient in de eerste week te worden afgestemd.

Studielast

Contacturen: 15 uur (7 x 1,75 uur +1 x 2,75 uur)

Verwerking collegestof (literatuur): 25 uur Uitvoering onderzoek: 50 uur

Rapporteren onderzoek: 50 uur

[Extra eisen eindonderzoek (VU-, TiU- en UvA-studenten): 28 uur]

Rooster

Vrijdagmiddagen

Begin- en eindtijd: van 13.15 tot 15.00/16.00

Data on campus:     20-11, 4-12, 18-12, 22-1

Data online:             27-11, 11-12, 8-1, 15-1

Boeken / Literatuur

Wordt nog bekend gemaakt.

Overige informatie

N.v.t.